สูตรอาหารสายยางสำหรับผู้ที่มีระบบเผาผลาญผิดปกติสำหรับผู้ที่มี "ระบบเผาผลาญผิดปกติ" (Metabolic Disorders) การจัดอาหารทางสายยางต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะร่างกายอาจไม่สามารถย่อยหรือนำสารอาหารบางประเภท (แป้ง, ไขมัน, หรือกรดอะมิโนบางชนิด) ไปใช้ได้ตามปกติ ซึ่งหากให้ผิดสูตร อาจทำให้เกิดสารพิษสะสมในเลือดหรืออวัยวะภายในล้มเหลวได้ครับ
โดยทั่วไปเราจะแบ่งกลุ่มความผิดปกติออกเป็น 2 ลักษณะใหญ่ๆ ดังนี้:
1. ภาวะเผาผลาญเร็วผิดปกติ (Hypermetabolism)
มักพบในผู้ป่วยวิกฤต, ผู้ที่มีแผลไฟไหม้รุนแรง หรือติดเชื้อในกระแสเลือด ร่างกายจะเผาผลาญตัวเองอย่างรวดเร็วเพื่อสู้กับโรค
แนวทาง: ต้องการพลังงานสูงมาก (25−35 kcal/kg) และโปรตีนสูงเพื่อหยุดการสลายกล้ามเนื้อ
สูตรแนะนำ: เน้น Whey Peptide ที่ดูดซึมได้ทันที และเพิ่มไขมันสายกลาง (MCT Oil) เพื่อให้พลังงานสะอาดโดยไม่โหลดตับ
2. ภาวะเผาผลาญสารอาหารบางชนิดไม่ได้ (Inborn Errors of Metabolism)
เป็นความผิดปกติทางพันธุกรรมที่ร่างกายขาดเอนไซม์บางตัว เช่น:
โรคยูเรียไซเคิล (Urea Cycle Disorders): ร่างกายกำจัดของเสียจากโปรตีนไม่ได้
สูตร: ต้องจำกัดโปรตีนอย่างเคร่งครัด และใช้โปรตีนชนิดพิเศษ (Essential Amino Acids)
ภาวะไม่ทนต่อไขมัน (Fat Malabsorption): * สูตร: ต้องเป็นสูตร Low Fat และใช้ไขมันชนิด MCT Oil เท่านั้น เพราะไม่ต้องพึ่งน้ำดีในการย่อย
📊 ตารางสารอาหารสำหรับผู้ที่มีปัญหาเผาผลาญ
ปัญหาที่พบ สารอาหารที่ต้องเน้น สารอาหารที่ต้องจำกัด
น้ำตาลในเลือดแกว่งง่าย คาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน (Slow Release) น้ำตาลทราย, แป้งขัดขาว
ตับอ่อนอักเสบ/ย่อยไขมันยาก MCT Oil (ไขมันสายกลาง) น้ำมันพืชทั่วไป, ไขมันสัตว์
ของเสียคั่งในเลือดง่าย โปรตีนจากพืช หรือ เปปไทด์สายสั้น เนื้อแดง, โปรตีนปริมาณสูงเกินไป
กล้ามเนื้อฝ่อเร็ว กรดอะมิโน BCAA -
💡 ข้อแนะนำในการจัดสูตร (Peptide-based Formula)
หากระบบเผาผลาญและระบบย่อยมีปัญหาทำงานร่วมกัน การใช้ "อาหารปั่นเองจากธรรมชาติ" อาจจะเสี่ยงเกินไปครับ เพราะเราคุมโมเลกุลสารอาหารไม่ได้ แนะนำให้ใช้ อาหารทางการแพทย์กลุ่ม Semi-Elemental Diet ซึ่งถูกย่อยมาให้แล้วส่วนหนึ่ง:
จุดเด่น: ร่างกายใช้พลังงานในการย่อยน้อยมาก และดูดซึมไปเผาผลาญได้เร็ว
ตัวอย่าง: Peptamen (มีเวย์โปรตีนย่อยแล้วและ MCT Oil สูง)
⚠️ ข้อควรระวังสูงสุด
Feeding Rate: ต้องให้อาหารอย่างช้าๆ (Continuous Feed) ผ่านเครื่องควบคุมการให้สารอาหาร เพื่อไม่ให้ระบบเผาผลาญทำงานหนักเกินไปในคราวเดียว
Monitoring: ต้องเจาะเลือดตรวจค่าเกลือแร่ (Electrolytes) และระดับน้ำตาลบ่อยกว่าปกติ เพราะคนกลุ่มนี้เสี่ยงต่อภาวะ Refeeding Syndrome (ภาวะอันตรายเมื่อเริ่มให้อาหารหลังร่างกายขาดสารอาหารนานๆ)
